Ta witryna wykorzystuje pliki cookie, dowiedz się więcej Zgadzam się
>>> Strona główna >>> Archiwum wiadomości >>> Sztuczna inteligencja - SF czy tylko F?

Sztuczna inteligencja - SF czy tylko F?

2014-10-14 13:58:23

Jan Malinowski i Jakub Korn w październikowym numerze CHIP’a (10/2014) zadają pytanie w tytule artykułu: Sztuczna inteligencja, SF czy tylko F? Automaty wykonują już dziś zadania o dużym stopniu złożoności. Często w tym nawet przewyższają człowieka. Czy to faktycznie inteligencja i na ile sztuczna?

10 lipca 2013 po raz pierwszy dron, którym był myśliwiec Northrop Grumman X-47B Pegasus po otrzymaniu od operatora danych takich jak trasa lotu i jego cel sam dokonał startu, przelotu, interpretacji danych, celowania i strzelania a przede wszystkim lądowania na lotniskowcu. System automatycznego sterowania samolotem jest autonomiczny: jego sensory analizują szybkość przelotu, kierunek i siłę wiatru, ustalają na podstawie GPS pozycję. System wybiera optymalną trasę podchodzenia do lądowania na lotniskowcu. Bojowe drony są od ośmiu lat przedmiotem badań amerykańskiej marynarki wojennej noszącym kryptonim „Salty Dog 502”.

Także w lipcu 2013 na autostradzie w pobliżu Magdeburga Daimler demonstrował pojazd Future Truck 2025 sterowany przez Highway Pilot System. W pojeździe tym zastosowano różne już znane systemy bezpieczeństwa uzupełnione przez kamery, radary i możliwość kontaktowania się z innymi użytkownikami. Nawet trudny manewr wyprzedzania mógł byćł wykonywany bez udziału kierowcy.

Prof. Wolfgang z Niemieckiego Centrum Badań Sztucznej Inteligencji słusznie zauważa, że dziś powstają sztuczne odpowiedniki takich zmysłów jak wzrok, słuch, węch i dotyk znacznie skuteczniej działające niż ich naturalne odpowiedniki u ludzi. Maszyny też często wyprzedzają ludzi w naśladowaniu logicznych procesów myślowych – analiza wielkiej liczby często różnorodnych danych, struktur big data wyprzedza możliwości ludzkiego umysłu, komputery w marę wzrostu mocy obliczeniowej coraz lepiej grają w szachy (Deep Blue w maju 1997 r. pokonał Gasparowa).

Prof. Wahlster zwraca uwagę, że maszyny jeszcze nie mogą człowieka zastąpić w sytuacji, gdy sensowne decyzje trzeba podjąć na podstawie niekompletnych, niepewnych informacji lub mglistych przypuszczeń; człowiek ma przewagę tzw. inteligencji ogólnej i dlatego ludzkość nie powinna obawiać się o swoją dominującą pozycję, chociaż maszyny już obecnie mogą posiadać większe niż ludzie możliwości sensoryczne i kognitywne.

Dlatego ćwiczebny lot drona i skomplikowany manewr lądowania na przemieszczającym się lotniskowcu to przykład zaawansowanej automatyki, imponującego rozwoju stosowanego od lat instrumentarium automatyzującego lot, ale nie sztuczna inteligencja.

Możliwość prowadzenie rozmów z maszyną, co wg Turinga miało stanowić test inteligencji prowokuje próby skonstruowania odpowiedniego urządzenia. W czerwcu 2014 Uniwersity of Reading ogłosił sukces: chatbot nazwany Eugene Goostman zdał test Turinga przekonując trzyosobowe jury, że jest człowiekiem. Sceptycy twierdzą, że to sukces pozorny, który jest wynikiem zastosowanego triku – Eugene Goostman przedstawił się jako trzynastolatek z Ukrainy, który ma problemy z posługiwaniem się językiem angielskim. To automatycznie obniżyło poprzeczkę stawianą chatbotowi.

Warto zauważyć, że test Turinga nie mówi nic o inteligencji, zdolności do wnioskowania na podstawie przesłanek wcześniej nie przewidzianych przez konstruktorów. Pozytywny wynik oznacza tylko tyle, że maszyna naśladuje zachowania ludzi - stwarza pozory. Takie urządzenia mogą jednak spełniać określone zadania. W Heinz Nixdorf MuzeumForum w Padeborn, największym na świecie muzeum komputerowym pracuje z powodzeniem Avatar Max, oczywiście, jako bardzo kompetentny i nie podlegający ludzkim słabostkom przewodnik.

Czym jest sztuczna inteligencja, pojęcie, które zostało sformułowane i zaprezentowane na konferencji w 1956 roku przez Johna McCarthy’ego? Autor określił je jako konstruowanie maszyn, o których działaniu dałoby się powiedzieć, że są podobne do ludzkich przejawów inteligencji.

Dziś badania w dziedzinie sztucznej inteligencji (ang. Artificial Intelligence) obejmują kilka obszarów. Podaję je za Wiki uzupełniając przykładami wydawnictw książkowych znajdujących się w Bibliotece WWSI.
    - Systemy ekspertowe – systemy wykorzystujące bazę wiedzy i mechanizmy wnioskowania do rozwiązywania problemów

E. Kusztina, O. Zaikin, Bazy danych i systemy ekspertowe, 2009,
A. Niederliński, Regułowo-modelowe systemy ekspertowe  rmse : wyd. 2, 2013,
J. Mulawka, Systemy ekspertowe, 1996.
    - Technologie oparte na logice rozmytej– powszechnie stosowane do np. sterowania przebiegiem procesów technologicznych w fabrykach w warunkach "braku wszystkich danych" tzn. niekompletnych w dużym stopniu.

A. Walaszek-Babiszewska, Modelowanie rozmyte systemów stochastycznych : teoria, modele, bazy wiedzy, 2010,
K. Opałka, Zagadnienie interpretowalności wiedzy i dokładności działania systemów rozmytych, 2009,
K. Myszkorowski, Klasyczne i rozmyte bazy danych : modele, zapytania i podsumowania, 2008,
J. Łęski, Systemy neuronowo-rozmyte, 2008,
J. Kacprzyk, Wieloetapowe sterowanie rozmyte, 2001.
    - Maszynowe tłumaczenie tekstów – systemy tłumaczące nie dorównują człowiekowi, robią intensywne postępy, ale raczej nadają się do tłumaczenia tekstów technicznych. Duży problem w języku polskim stanowi rozbudowana fleksja.

Ł. Bogucki, Tłumaczenie wspomagane komputerowo : przekład, mity i rzeczywistość, 2009.
    - Sieci neuronowe – stosowane z powodzeniem w wielu zastosowaniach łącznie z programowaniem "inteligentnych przeciwników" w grach komputerowych.

R. Tadeusiewicz i in., Odkrywanie właściwości sieci neuronowych przy użyciu programów w języku C#, 2008
Poza tym dwadzieścia kilka pozycji na ten temat
    - Uczenie się maszyn – dział sztucznej inteligencji zajmujący się algorytmami potrafiącymi uczyć się podejmować decyzje bądź nabywać wiedzę.

G. Mitsuo, Genetic Algorithms & Engineering Opimization, 2000,
T. Gwiazda, Algorytmy genetyczne : kompendium. T. 1, T. 2, 2007,
Z. Michalewicz, Algorytmy genetyczne + struktury danych = programy ewolucyjne, 2003,
D. Goldberg, Algorytmy genetyczne i ich zastosowania, 2003
K. Giaro, Wprowadzenie do algorytmów kwantowych, 2003,
M. Hirvensalo, Algorytmy kwantowe, 2003.
M. Krzyśko i in. Systemy uczące się. Rozpoznawanie wzorców, analiza skupień i redukcja wymiarowości, 2008
    - Eksploracja danych – omawia obszary, powiązanie z potrzebami informacyjnymi, pozyskiwaniem wiedzy, stosowane techniki analizy, oczekiwane rezultaty.

T. Morzy, Eksploracja danych : metody i algorytmy, 2013,
D. Zakrzewska, Eksploracja danych w modelowaniu użytkowników edukacyjnych systemów internetowych, 2012,
D. Mendrala, Microsoft SQL Server : modelowanie i eksploracja danych, 2012,
Z. Markov, D. Larose, Eksploracja zasobów internetowych : analiza struktury, zawartości i użytkowania sieci WWW, 2009.
    - Rozpoznawanie obrazów –programy rozpoznające osoby na podstawie zdjęcia twarzy lub rozpoznające automatycznie zadane obiekty na zdjęciach satelitarnych.

W. Kasprzak, Rozpoznawanie obrazów i sygnałów mowy, 2009,
M. Wysocki i in., Rozpoznawanie gestów wykonywanych rękami w systemie wizyjnym, 2011,
K. Ślot, Rozpoznawanie biometryczne : nowe metody ilościowej reprezentacji obiektów, 2010,
W. Malina, M. Smiatacz, Rozpoznawanie obrazów, 2010
    - Rozpoznawanie mowy i rozpoznawanie mówców – stosowane już powszechnie na skalę komercyjną.

R. Makowski, Automatyczne rozpoznawanie mowy - wybrane zagadnienia, 2011.
    - Rozpoznawanie pisma (OCR) – stosowane już masowo np. do automatycznego sortowania listów
    - Sztuczna twórczość – istnieją programy automatycznie generujące krótkie formy poetyckie, komponujące, aranżujące i interpretujące utwory muzyczne. Takie utwory potrafią niekiedy skutecznie zmylić profesjonalistów.
    - W ekonomii, powszechnie stosuje się systemy automatycznie oceniające m.in. zdolność kredytową, profil najlepszych klientów, czy planujące kampanie reklamowe. Systemy te poddawane są wcześniej automatycznemu uczeniu na podstawie posiadanych danych (np. klientów banku, którzy regularnie spłacali kredyt i klientów, którzy mieli z tym problemy).

Szereg opracowań np. poświęconych tzw. inteligentnym budynkom integruje badania poświęcone wymienionym wyżej poszczególnym zagadnieniom. Aby jeszcze bardziej nie wydłużać tekstu nie wymieniłam znajdujących się w Bibliotece anglojęzycznych prac poświęconych Artificial Intelligence.

Zainteresowanym tematem polecam na początek książkę prof. Uniwersytetu Jagielońskiego Mariusza Flasińskiego: Wstęp do sztucznej inteligencji.

Oprac. na podstawie CHIP i katalogu Biblioteki
Magdalena Hornowska

Robocik WWSI